زمینه: حل مساله و خلاقیت از ممتازترین توانایی های شناختی انسان است. کشورهای دنیا پرورش قوه خلاقیت شاگردان را ارزشمندترین هدف تربیتی به شمار می آورند.روش: روش تحقیق در این پژوهش توصیفی - پیمایشی از نوع تحلیل محتوا و کاربردی می باشد. جامعه آماری این پژوهش شامل محتوای کتاب درسی علوم تجربی دوم راهنمایی در سال تحصیلی 90-1389 می باشد. حجم نمونه برابر با حجم جامعه آماری انتخاب گردیده است. ابزار این تحقیق فرم تحلیل محتوای محقق ساخته با توجه به الگوی عوامل خلاقیت گیلفورد می باشد. برای تحلیل محتوای کتاب درسی علوم تجربی دوم راهنمایی از یک طرح کد گذاری استفاده شده است. این کار در سه مرحله انجام شده است. در مرحله اول محتوای کتاب به چهار قسمت (متن، تکالیف و فعالیت ها، تصاویر و جداول) تقسیم شده؛ در مرحله دوم کلیه واحدها در تمامی قسمت ها با طبقه مورد نظر، از نظر شاخص های خلاقیت گیلفورد مطابقت داده شده و در جداول مربوطه ثبت شده؛ و در مرحله سوم واحدهایی که در سطح بالای عوامل خلاقیت گیلفورد قرار داشتند شناسایی و شمارش شده اند. روایی ابزار تحقیق بر اساس نظرات متخصصان تعلیم و تربیت قابل قبول بود و پایایی بر اساس فرمول هولستی مورد محاسبه قرار گرفته است (مقدار آن0.93 ). داده های حاصل با استفاده از آمار توصیفی (شامل فراوانی و درصد) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.هدف: این مقاله به بررسی کتاب علوم تجربی از نظر محتوای آموزشی مناسب برای رشد خلاقیت پرداخته است.یافته ها: کتاب درسی علوم تجربی دوم راهنمایی تاکید بیش از حد به سطح حافظه شناختی و تفکر همگرا دارد و به تفکر واگرا و تفکر ارزشیاب در حد ضعیفی توجه نموده است.نتیجه گیری: در محتوای کتاب درسی علوم تجربی دوم راهنمایی بین سطوح گوناگون خلاقیت گیلفورد تعادل مناسبی وجود ندارد و بایستی در این زمینه تمهیداتی اندیشیده شود.

هدف پژوهش حاضر بررسی جایگاه مولفه های خلاقیت گیلفورد در کتاب درسی علوم تجربی پنجم ابتدایی می باشد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی از نوع تحلیل محتوا است. جامعه آماری این پژوهش شامل یک جلد کتاب درسی پایه پنجم ابتدایی در سال تحصیلی 1399. 1400 بوده و فرم تحلیل محتوا با توجه به مؤلفه های خلاقیت گیلفورد بوده است. یافته ها حاکی از آن است که کتاب علوم تجربی پایه پنجم ابتدایی تاکید بیش از حد به سطح حافظه شناختی و تفکر همگرا دارد و به تفکر واگرا و تفکر ارزشیاب در حد ضعیفی توجه نموده و این امر موجب شده که در محتوای کتاب درسی علوم تجربی پنجم ابتدایی بین سطوح گوناگون خلاقیت گیلفورد تعادل مناسبی وجود نداشته باشد و بایستی در این زمینه تمهیداتی اندیشیده شود.

هدف: هدف اصلی این تحقیق بررسی محتوا کتاب ریاضی (1) پایه دهم دوره دوم متوسطه بر اساس الگوی خلاقیت گیلفورد است روش تحقیق در این پژوهش از نوع تحلیل محتوا و کاربردی است. روش: جامعه آماری این پژوهش شامل محتوای کتاب درسی ریاضی (1) پایه دهم دوره دوم متوسطه در سال تحصیلی 95-1396 است. حجم نمونه برابر با حجم جامعه آماری انتخاب شده است. ابزار این تحقیق فرم تحلیل محتوای محقق ساخته با توجه به الگوی عوامل خلاقیت گیلفورد است. برای تحلیل محتوای کتاب درسی ریاضی (1) پایه دهم دوره دوم متوسطه از یک طرح کد گذاری استفاده شده است. این کار در سه مرحله انجام شده است. در مرحله اول محتوای کتاب به سه قسمت(کار در کلاس، فعالیت ها و تمرینات) تقسیم شده؛ در مرحله دوم کلیه واحدها در تمامی قسمت ها با طبقه مورد نظر، از نظر شاخص های خلاقیت گیلفورد مطابقت داده شده و در جداول مربوطه ثبت شده؛ و در مرحله سوم واحدهایی که در سطح بالای عوامل خلاقیت گیلفورد قرار داشتند شناسایی و شمارش شده اند. یافته ها: یافته ها نشان دادند که کتاب درسی ریاضی (1) پایه دهم دوره دوم متوسطه تأکید زیاد به سطح حافظه شناختی و تفکر همگرا دارد و به تفکر واگرا و تفکر ارزشیاب در حد ضعیفی توجه نموده است. نتیجه گیری: درمحتوای کتاب درسی ریاضی (1) پایه دهم دوره دوم متوسطه بین سطوح گوناگون خلاقیت گیلفورد تعادل مناسبی وجود ندارد و بایستی در این زمینه تمهیداتی اندیشیده شود. کلید واژه ها: تحلیل محتوا، محتوا، خلاقیت، عوامل خلاقیت گیلفورد.

این پژوهش با عنوان ارزیابی اثرگذاری طراحی بازی های رایانه ای بر اساس برنامه ریزی درسی تابا بر افزایش عوامل خلاقیت گیلفورد (اصالت و انعطاف پذیری) انجام شد. جامعه اماری تحقیق پیش رو متخصصان برنامه ریزی درسی، متخصصان روانشناسی تربیتی، متخصصان بازی های رایانه ای و معلمان پایه ششم بودند. حجم نمونه گرفته شده بر اساس جدول مورگان انتخاب شد که به صورت تصادفی از میان متخصصان برنامه ریزی درسی، معلمان پایه ششم، روانشناسان تربیتی و متخصصان بازی های رایانه ای گرفته شده بود. شیوه جمع اوری دادها با توجه به موضوع تحقیق از طریق مصاحبه با صاحبنظران و افراد متخصص در این حوزه نظر بود. پرسشنامه ای که بر اساس آن این چهارچوب درس بازی های رایانه ای بر اساس آن مورد ارزیابی متخصصان ذیربط قرار میگیرد دارای 34گویه است که توسط محقق طراحی شده است. برای تجزیه و تحلیل داده های فراهم شده از روش امار توصیفی و استنباطی استفاده شد. عمده ترین یافته تحقیق نشان میدهد که طراحی بازی های رایانه ای مبتنی بر برنامه درسی تابا باعث افزایش عناصر انعطاف پذیری و اصالت میشود. با توجه به نتایج پژوهش، بازی های رایانه ای میتوانند بر جنبه های مختلف یادگیری و خلاقیت تاثیرگذار باشند و آنها را در جهت مثبت تقویت کنند همچنین تاثیر گذاری بازی های رایانه ای بر خلاقیت اثبات شد.

هدف پژوهش حاضر، تحلیل محتوای کتاب ریاضی 1 پایه دهم (ریاضی و تجربی) می باشد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-پیمایشی از نوع تحلیل محتوا و کاربردی می باشد. جامعه آماری این پژوهش شامل محتوای کتاب ریاضی 1 دهم می باشد و نمونه انتخاب شده فصل های 1، 3و 4 از این کتاب می باشند. ابزار این تحقیق فرم تحلیل محتوای محقق ساخته با توجه به الگوی عوامل خلاقیت گیلفورد می باشد. برای تحلیل محتوای کتاب ریاضی پایه دهم از یک طرح کدگذاری استفاده شده است. این کار در سه مرحله انجام شده است. در مرحله اول کاردرکلاس ها و تمرینات فصل های 1، 3و 4 مشخص شده و کدگذاری شدند. در مرحله دوم کلیه واحدها با طبقه مورد نظر، از نظر شاخص های خلاقیت گیلفورد مطابقت داده شده و در جداول مربوطه ثبت شده و در مرحله سوم کلیه واحدها که در سطوح مختلف خلاقیت گیلفورد قرار داشتند شناسایی و شمارش شده اند. داده های حاصل با استفاده از آمار توصیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان داد که در کتاب ریاضی پایه دهم تاکید بیشتری به سطح تفکر همگرا شده است و به تفکر واگرا و تفکر ارزشیاب در حد ضعیفی توجه شده است.

هدف این پژوهش، ارزیابی محتوای کتاب ریاضی پایه هفتم از نظر فعال بودن محتوا با استفاده از تکنیک ویلیام رومی، توجه به خلاقیت از طریق انطباق با عوامل خلاقیت گیلفورد، بررسی بر اساس طبقه بندی حیطه شناختی اندرسون و تحلیل کتاب از نظر توزیع مسائل زمینه مدار می باشد. برای انجام پژوهش، از روش تحلیل محتوا استفاده شده است. جامعه آماری، کتاب ریاضی پایه هفتم است که در سال 99-1398 توسط وزارت آموزش و پرورش به چاپ رسیده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که محتوای کتاب نگاهی بیش از حد به روشهای یادگیری فعال دارد. تحلیل کتاب بر مبنای فرایندهای ذهنی و الگوی خلاقیت گیلفورد نشان دهنده این مطلب است که به پرورش فرایندهای ذهنی و سطوح بالای خلاقیت توجه کمتری شده است. از نظر توجه به حیطه های شناختی در بعد دانش، بیشترین میزان توجه به دانش امور واقعی و دانش مفهومی، در بعد فرایند شناختی بیشترین میزان توجه به سطح به کاربستن و فهمیدن می باشد و کمترین توجه به مقوله ارزشیابی شده و در کل کتاب به مقوله خلق کردن اصلا توجهی نشده است. همچنین از نظر توزیع مسائل زمینه مدار و کاربرد ریاضی در زندگی روزمره، به ارتباط ریاضی با زندگی واقعی توجه کمی شده است.

این پژوهش با هدف تحلیل محتوای کتاب درسی ریاضی سوم دبستان سال تحصیلی 1398-1399 براساس خلاقیت گیلفورد انجام شده است. روش این پژوهش، کیفی از نوع تحلیل محتوا است. جامعه آماری پژوهش، محتوای کتاب ریاضی پایه سوم ابتدایی منتشر شده در بین سال های تحصیلی 1398-1399 به چهار قسمت (معما و سرگرمی، فعالیت ها، تمرین های کلاسی و اشکال) تقسیم شد. 20 صفحه به طور تصادفی به عنوان نمونه انتخاب شد. کلیه ی واحدها در تمامی قسمت ها با طبقه مورد نظر از نظر دو مؤلفه ی تفکر و همگرا و واگرای خلاقیت گیلفورد مطابقت داده شدند و در جداول مربوط ثبت گردیدند. واحدهای مربوط به تفکر واگرا و تفکر واگرا که از مؤلفه های خلاقیت گیلفورد هستند شناسایی و شمارش گردیدند و با تطبیق عناصر کتاب با عوامل خلاقیت گیلفورد، تعداد فراوانی آن ها ثبت گردید تا تعیین شود که محتوای کتاب درسی از نظر طبقات انتخاب شده (تفکر واگرا و تفکر همگرا) بیشتر در کدام سطح از سطوح قرار دارند و نتایج به صورت جدول و نمودار نشان داده شد. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که کتاب ریاضی سوم دبستان به سطح حافظه واگرا توجه کمی داشته است. لذا می توان گفت ریاضی سوم دبستان به خوبی زمینه لازم برای بروز خلاقیت را فراهم نمی کند. به نظر می رسد که در برنامه درسی و محتوای آموزشی کتاب درسی ریاضی پایه سوم ابتدایی باید تجدید نظر شود؛ زیرا بر اساس دیدگاه گیلفورد، تفکر واگرا نشانگر عملکرد آزادانه فکر است که مترادف با خلاقیت است.

هدف پژوهش تحلیل محتوای کتاب ریاضی ششم ابتدایی بر اساس شاخص خلاقیت گیلفورد می باشد. روش این پژوهش، توصیفی-پیمایشی از نوع تحلیل محتوای است و در زمرة پژوهش های کاربردی می باشد. جامعه آماری، کل محتوای کتاب ریاضی پایة ششم ابتدایی منتشر شده در سال تحصیلی 1402-1401 است که به چهار قسمت(اشکال، فعالیت ها، تمرین ها و کار درکلاس ها و معما و سرگرمی ها) تقسیم شد. در این پژوهش حجم نمونه و جامعه آماری یکسان می باشد. این پژوهش با توجه به انواع اعمال ذهنی گیلفورد(حافظه شناختی، تفکر همگرا، تفکر واگرا و تفکر ارزشیاب) به تحلیل محتوای این کتاب می پردازد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که محتوای کتاب ریاضی ششم ابتدایی با توجه به شاخص های خلاقیت گیلفورد به سطح تفکر همگرا و حافظه شناختی توجه بیشتری داشته و به سطح حافظه واگرا و تفکر ارزشیاب توجه کمتری شده است؛ این نتایج به این معنا است که بیش از نیمی از محتوای کتاب ریاضی ششم ابتدایی، تاکید به مباحث و موضوعات از قبل سازمان یافته دانش آموزان(تفکر قالبی) دارد؛ بنابراین به نظر می رسد که در برنامه درسی و محتوای آموزشی کتاب درسی ریاضی پایه ششم باید تجدید نظر شود؛ زیرا بر اساس دیدگاه گیلفورد، هر چهار عامل خلاقیت در کنار یکدیگر باعث تقویت خلاقیت فرد می شود.